ที่ผ่านมา เราอาจจะหยิบยกแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติมาเพื่ออ้างอิงถึงยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศแบบระยะยาว แต่จากการศึกษาเปรียบเทียบแผนพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศไทย จีน และมาเลเซีย พบว่า ถึงแม้ว่าในส่วนของกลยุทธ์ในการพัฒนาอาจจะไม่ได้มีความแตกต่างกันมากนัก แต่หากพิจารณาความชัดเจนและการจัดลำดับความสำคัญนั้น แผนฯ ของมาเลเซียและจีนมีความชัดเจนมาก โดยมีการระบุถึงภาคเศรษฐกิจที่ประเทศให้ความสำคัญ และมีการวางแผนโครงการที่จะมารองรับและนำไปปฏิบัติอย่างเป็นระบบ รวมทั้งกำหนดให้มีเป้าหมายและตัวชี้วัดที่สอดคล้อง ในขณะที่ แผนฯ ของไทยไม่มีการระบุชัดเจนถึงภาคเศรษฐกิจหลักที่จะให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ไม่ได้มีการพูดถึงโครงการต่างๆ ที่จะมารองรับแผน ในส่วนของเป้าหมายก็มีการกล่าวถึงตัวชี้วัดหลายตัว แต่ไม่ได้ระบุตัวเลขเป้าหมายแต่อย่างใด

ตัวอย่าง เช่น เรื่องแผนพัฒนาภาคการเกษตร ซึ่งเป็นด้านที่ประเทศไทยควรจะส่งเสริมให้เกิดการยกระดับมูลค่าผลิตภัณฑ์ ซึ่งในแผนฯ ของไทยมีการระบุ 5 เป้าหมาย 8 ตัวชี้วัด และ 7 แนวทางในการพัฒนา แต่เราพบว่าสิ่งที่ยังขาดไปก็คือ


• “เท่าไหร่” - แผนฯ ระบุเป้าหมาย ระบุตัวชี้วัด แต่ไม่ได้ระบุตัวเลขเป้าหมายที่ต้องการไปถึง
• “อย่างไร” - แผนฯ ให้แนวทางในการพัฒนา ว่าเราควรจะทำอะไร แต่ไม่ได้ระบุว่าจะต้องทำ “อย่างไร”
• “ใคร” - แผนฯ ไม่ได้ระบุว่าใครเป็นเจ้าภาพ ขาดความชัดเจนในเรื่องสายของความรับผิดชอบ         (Accountability)


        

จริงอยู่ว่าแนวทางการพัฒนาประเทศจะขึ้นอยู่กับนโยบายของแต่ละรัฐบาลมากกว่าแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ หากแต่นโยบายของรัฐบาลในทุกยุคทุกสมัยที่ผ่านมา มีแต่นโยบายระยะสั้นที่มุ่งเน้นผลทางการเมือง ทำให้ประเทศชาติขาดทิศทางในการพัฒนาประเทศในระยะยาว   


โดย   ศิริกัญญา  ตันสกุล  (sirikanya@thailandff.org)
          สถาบันอนาคตไทยศึกษา